In het centrum van Zaandam kun je voor veel dagelijkse aankopen terecht. Toch kan een zoektocht naar één bepaald product verrassend lang duren. De ene winkel heeft vooral bekende merken, de andere verkoopt alleen specialistische verzorgingsproducten. Hoeveel keuze moet er eigenlijk in een winkelstraat zijn? En wat gebeurt er met producten waar maar weinig klanten naar vragen?

Ruimte op de plank

Elke meter schapruimte kan maar één keer worden gebruikt. Een winkel die veel verschillende soorten producten aanbiedt, heeft daarom niet automatisch alle varianten op voorraad. Bij verzorgingsproducten gaat het al snel om verschillen in geur, verpakking, samenstelling en merk. Voor iemand die steeds dezelfde crème gebruikt, kan juist die ene variant belangrijk zijn. Dan wordt het zoekgebied ineens soms groter dan je eigen woonplaats. Wie een specifiek verzorgingsmerk wil kopen, kan het aanbod van een drogisterij in Amsterdam bekijken wanneer de winkels in Zaandam het niet hebben. Voor een winkelier levert dat weer een lastige afweging op: hoeveel ruimte geef je aan een product dat slechts af en toe wordt gevraagd? Dat assortiment vertelt ook iets over de klanten die een winkel wil bereiken. Een zaak die vooral dagelijkse benodigdheden verkoopt, maakt andere keuzes dan een speciaalzaak die bezoekers uit een groter gebied trekt.

Bestellen zonder volle schappen

Online winkelen biedt toegang tot producten die niet in iedere winkel op voorraad zijn. Bij leef.nl afhaalpunten kun je bijvoorbeeld een bestelling van de webwinkel ophalen bij een aangesloten winkel of apotheek. Welke locatie beschikbaar is, hangt af van de bestelling. Een winkel die bestellingen uitgeeft, kan zo een extra functie krijgen en klanten aantrekken. De producten hoeven niet eens allemaal in het eigen assortiment te zitten. Toch blijft het verschil tussen afhalen en verkopen belangrijk, vooral wanneer iemand advies nodig heeft. Volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen zijn zelfzorgmiddelen verdeeld in verschillende categorieën. Sommige zijn algemeen verkrijgbaar, andere mogen alleen door een drogist of apotheek worden verstrekt. Voor bepaalde middelen is uitsluitend de apotheek toegestaan.

Winkelgebieden in Zaanstad

De gemeente Zaanstad maakt in het Beleidskader Detailhandel 2025-2035 onderscheid tussen verschillende winkelgebieden. Het stadshart van Zaandam en de centra van Wormerveer en Krommenie hebben een brede winkelfunctie. Buurtcentra zoals Westerkoog en Saendelft richten zich vooral op dagelijkse boodschappen. En zo krijgt ieder winkelgebied een eigen rol. Een buurtwinkel hoeft minder ruimte te besteden aan producten waar mensen speciaal voor naar een groter centrum gaan. Tegelijk blijft het belangrijk dat bewoners voor hun gewone aankopen in de buurt terechtkunnen. Voor kleinere ondernemers bestaat er dan ineens een interessante vraag. Kunnen ze zich onderscheiden met een zorgvuldig gekozen assortiment, terwijl andere producten op bestelling verkrijgbaar blijven? Daarbij speelt mee hoeveel klanten bereid zijn op een bestelling te wachten en welke service de winkel kan bieden.

De waarde van persoonlijk advies

Volgens het CBS kocht in 2025 bijna een derde van de Nederlanders van twaalf jaar en ouder cosmetica, parfum of schoonheidsproducten online. Productinformatie en prijzen zijn daardoor gemakkelijk vanuit huis te bekijken. Bij een fysieke winkel kun je ook vragen stellen over een product dat je nog niet kent. Dat is vooral prettig wanneer twee verpakkingen sterk op elkaar lijken of wanneer je twijfelt welke uitvoering je nodig hebt. Voor een kleine speciaalzaak kan kennis van het assortiment daarom belangrijk zijn. Een medewerker die weet welke producten verkrijgbaar zijn en waarin ze verschillen, kan helpen bij vragen die op een verpakking onbeantwoord blijven. In de Zaanse winkelstraten speelt de ruimte voor kleinere, gespecialiseerde zaken mee. De gemeente wil volgens haar detailhandelsbeleid winkelgebieden versterken en passende nieuwe initiatieven stimuleren. Welke bijzondere winkels daar uiteindelijk bijkomen, hangt ook af van ondernemers die kansen zien in producten en diensten die momenteel ontbreken.