De uitkomsten van het onderzoek Gender en Seksuele Diversiteit in Zaanstad over 2025 zijn bekend. Daaruit komt naar voren dat onder inwoners de acceptatie van lhbtiq+-personen afneemt. Uit onderzoek onder de lhbtiq+ gemeenschap blijkt dat de veiligheid van lhbtiq+-personen blijvende aandacht vraagt. Een groot deel van de gemeenschap heeft te maken met onveilige situaties. Wethouder Inclusie Gerard Slegers: "Ik zie het niet alleen terug in de cijfers. Ik hoor dit ook in gesprekken die ik de afgelopen jaren heb gevoerd met de queer community. Veel mensen hebben negatieve ervaringen. Variërend van uitschelden op straat tot daadwerkelijk fysiek geweld. Ik vind het ontzettend verdrietig én onacceptabel. Dit vraagt om nóg meer concrete acties samen met onze maatschappelijke partners."

Het onderzoek naar gender en seksuele diversiteit bestaat uit twee enquêtes. Om te achterhalen wat de opvattingen zijn van Zaanse inwoners over lhbtiq+ acceptatie is een enquête uitgezet onder de leden van het Zaanpanel. De andere enquête is afgenomen onder de lhbtiq+-doelgroep zelf. De onderzoekers hebben aan lhbtiq+-personen gevraagd in hoeverre zij open durven te zijn over hun seksuele oriëntatie en/of genderidentiteit en of zij zich veilig voelen. Sinds 2021 voert de gemeente in samenwerking met Stichting De Zaanse Regenboog, Discriminatie.nl Zaanstreek-Waterland en stichting De Paarse Vrijdag Krant dit onderzoek uit. In 2025 gebeurde dit voor de derde keer.

Ongemak rondom hand in hand lopen of zoenen

Uit de resultaten verkregen via het Zaanpanel blijkt dat de acceptatie van lhbtqi+ personen sinds 2021 is afgenomen. Huwelijk en adoptierechten voor gelijkgeslachtelijke paren worden nog steeds breed geaccepteerd, maar er is duidelijk meer ongemak rond zichtbare intimiteit, zoals hand in hand lopen of zoenen van twee mannen of twee vrouwen. Vooral non-binaire en transgender personen roepen meer weerstand op. Een meerderheid van het Zaanpanel vindt wel dat de gemeente zich moet uitspreken tegen discriminatie en activiteiten voor lhbtiq+personen moet ondersteunen.

Van afkeurende blikken tot fysiek geweld

Uit de resultaten verkregen met de enquête onder de lhbtqi+ inwoners blijkt dat bijna de helft van de respondenten met een homo-, lesbische-, bi- of panseksuele oriëntatie en tweederde van respondenten met een transgender/fluïde of non-binaire genderidentiteit in 2025 te maken heeft gehad met negatieve reacties vanwege hun seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Dit varieert van afkeurende blikken tot aan fysiek geweld. Uit beide enquêtes komt naar voren dat het uitgaansgebied rond de Dam, het station en het openbaar vervoer plekken zijn waar de onveiligheid van lhbtiq+ gemeenschap het grootst is.

In het rapport worden verschillende aanbevelingen gedaan. Het college omarmt deze aanbevelingen en gaat de komende tijd hierover in gesprek met de partners.

Aanbevelingen

• Vergroten van de zichtbaarheid en ontmoetingsmogelijkheden voor lhbtiq+ inwoners, waarbij de gemeente een actieve rol vervult.
• Extra aandacht voor kwetsbare groepen, zoals jongeren, transgender personen en mensen met een migratieachtergrond.
• Verbeteren van een inclusieve en adequate gemeentelijke dienstverlening.
• Gerichte inzet op de veiligheid van de lhbtiq+ gemeenschap, met name in het uitgaansgebied en rond het station/centrum.
• Blijvende inzet op structurele voorlichting op scholen, inzet van ervaringsdeskundigen en ondersteuning van Gender and Sexuality Alliances (GSA's) om acceptatie en meldingsbereidheid te vergroten.
• Versterken van stadsbrede samenwerking, rolmodellen en blijvende ondersteuning via de Regenboogstad-subsidie.

Zaanstad doet oproep aan kabinet


Zaanstad heeft samen met 53 andere Regenbooggemeenten een oproep gedaan aan het kabinet om het Regenboogprogramma voort te zetten na 2026 en snel duidelijkheid te geven over de financiering vanaf 2027. Zie ook het persbericht in de bijlage namens alle Regenbooggemeenten.