ZAANSTAD - Het College van B&W van Zaanstad wil dat meer werk wordt gemaakt van broedplaatsen om de culturele en economische groei te stimuleren. Zaanstad heeft daarnaast laten uitzoeken wat de mogelijkheden zijn om meer externe financiering voor cultuur aan te trekken. Er ligt ook een nieuw akkoord tussen het primair onderwijs, de gemeente en Fluxus om cultuureducatie mogelijk te maken voor alle kinderen.

Wethouder Stephanie Onclin (Cultuur, Economie): "Zaanstad moet een aantrekkelijke gemeente zijn om te wonen, werken, beleven en recreëren. Zaanstad groeit en verandert. Kunst en cultuur in de gemeente spelen een sleutelrol hierbij. Een rijk cultureel leven maakt Zaanstad veerkrachtig en aantrekkelijk. Door de organisatie van culturele activiteiten ontstaan een gezamenlijke identiteit en ontmoeten Zaankanters elkaar. De culturele sector zorgt ook voor innovatie en ondernemerschap. Zo versterken cultuur en economie elkaar".

Zaanstad broedt op broedplaatsen

Zaanstad telt nu meerdere broedplaatsen, dit zijn plekken als de Hellema en maakgemeenschap de Hoop. Het zijn locaties in de gemeente waar makers, ondernemers en bewoners elkaar ontmoeten. Hier ontstaan veel nieuwe economische en culturele ideeën en initiatieven. Daarmee dragen de Zaanse broedplaatsen bij aan de samenhang en groei van de Zaanse samenleving.

Broedplaatsen bieden betaalbare werkruimte voor kunstenaars en creatieve ondernemers. Zo ontstaat plek voor nieuwe creatieve initiatieven, ondernemerschap artistieke samenwerking en cross-over tussen kunstdisciplines. Op ontwikkellocaties als het Hembrugterrein, de Achtersluispolder of Kogerveld zijn broedplaatsen vaak aanjagers van de levendigheid en "placemaking".

De gemeente Zaanstad wil ook meer broedplaatsen om het ondernemerschap te stimuleren en de creatieve en culturele sector verder te laten groeien. Om dit te kunnen realiseren heeft Adviesbureau STIPO in opdracht van de gemeente een Aanpak Broedplaatsen opgesteld. Deze week deelt het college de aanpak met de Zaanse gemeenteraad.

STIPO adviseert onder andere om capaciteit vrij te maken voor een coördinator broedplaatsenaanpak, om gemeentelijk vastgoed slim in te zetten en om samen te werken met pandbeheerders. Het advies beschrijft een meerjarenaanpak met een opstartfase, een uitbouwfase en uiteindelijk een "verankerfase" waarin broedplaatsen een vanzelfsprekend onderdeel zijn van de stedelijke ontwikkeling in Zaanstad.

Zaanstad op zoek naar toekomstbestendige financiering voor culturele ambities

De gemeente Zaanstad heeft laten onderzoeken welke vormen van externe financiering mogelijk zijn om alle lokale culturele ambities te realiseren. Met deze externe financiering moet de cultuursector uiteindelijk tot meer samenwerking en meer zelfredzaamheid komen. Deze week stuurt het college het onderzoeksrapport naar de gemeenteraad.

Uit dit rapport komt het advies om als gemeente vooral basisvoorwaarden te scheppen en dan de culturele sector zélf verder te laten groeien. Dan kunnen culturele instellingen en initiatieven in de gemeente ook zelf beter werken aan hun financiering.

Zaanstad kan de sector ondersteunen door het maken van een meerjarig subsidiestelsel in plaats van de huidige financiering per jaar en door een vastgoedagenda voor cultuur te maken. Zaanstad kan ook helpen om de kennis en capaciteit van instellingen te vergroten en door meer te co-financieren samen met andere partijen. Ook adviseert het rapport de gemeente om zich meer als ontwikkelpartner op te stellen én om cultuur nog meer te verbinden aan de gemeentelijke thema's en de Zaanse strategische opgaven.

Het rapport is opgesteld door Backing Grounds en bevat een praktisch concept plan voor de periode 2026-2030. Voor zowel de Aanpak broedplaatsen als de Financieringsstrategie geldt dat het nieuwe College van B&W na de gemeenteraadsverkiezingen gaat kijken welke adviezen uitgevoerd worden en op welke termijn.

Nieuw Cultuureducatie-akkoord

De gemeente Zaanstad sluit samen met de Zaanse onderwijspartners in het primair onderwijs, het speciaal (basis)onderwijs en met Fluxus een nieuw cultuureducatie-akkoord voor het schooljaar 2026–2027. Met dit akkoord willen de partijen het cultuuronderwijs voor alle Zaanse leerlingen goed organiseren en verder ersterken.

Onderdeel van het akkoord is ook een nieuwe afspraak over de financiering van het Cultuurmenu: de gemeente en de scholen dragen de kosten voortaan gezamenlijk 50/50.

Belangrijk onderdeel van het akkoord is het zogeheten "Cultuurmenu": via dit programma maken alle leerlingen in Zaanstad jaarlijks binnen schooltijd kennis met activiteiten als theater, muziek, erfgoed en beeldende kunst. Zo komen kinderen al op jonge leeftijd in aanraking met kunst en cultuur.

Cultuur stimuleert creativiteit en verbeeldingskracht en helpt leerlingen hun talenten te ontdekken. Daarnaast versterkt cultuuronderwijs het vermogen om kritisch denken en samen te werken. Het kweekt meer zelfvertrouwen en ondersteunt de ontwikkeling van vaardigheden als taal en rekenen.

Het akkoord heeft een looptijd van twee jaar. Daarmee sluiten de partijen aan bij de eerder vastgestelde visie van de gemeenteraad op Fluxus als Centrum voor de Kunsten en het Plan van Aanpak dat daarbij hoort. Het streven is om vanaf 2028 een cultuureducatie-akkoord met een looptijd van vier jaar te sluiten.